17 października 2022

Brazylijska wizja edukacji: umiejętności społeczno-emocjonalne na pierwszym planie

Podstawą brazylijskiego programu nauczania jest dziesięć ogólnych kompetencji, które przyczyniają się do holistycznego kształtowania i nauczania dzieci. Nowe podejście do edukacji ma na celu nie tylko zapewnienie wszystkim uczniom rozwoju podstawowych umiejętności poznawczych, ale także promuje nabywanie umiejętności potrzebnych do rozwiązywania złożonych codziennych problemów. Dlatego jego niezwykłą cechą jest promowanie umiejętności społecznych i emocjonalnych.

Author: Marcin Sakowicz,

Research

Zwrot społeczno-emocjonalny w programie nauczania

Common Core for Teaching Fundamentals (Base Nacional Comum Curricular – BNCC) to pierwszy w Brazylii obowiązkowy krajowy standard programowy określający, czego dziecko musi się nauczyć, aby stać się dorosłym, kompetentnym emocjonalnie i społecznie. BNCC stanowi, że przez cały okres edukacji obowiązkowej (przedszkole, szkoła podstawowa i średnia) wszystkie decyzje pedagogiczne muszą być ukierunkowane na rozwój kompetencji, które stanowią elementy podstawowej edukacji, do której ma prawo każdy uczeń, niezależnie od miejsca zamieszkania i nauki. W BNCC społeczno-emocjonalny aspekt rozwoju ucznia jest przedstawiony we wszystkich dziesięciu kompetencjach ogólnych, nawet jeśli wyraźnie dotyczy to tylko trzech przedstawionych na diagramie:

Samoświadomość i dbanie o siebiePoznanie, docenianie i dbanie o swoje zdrowie fizyczne i emocjonalne, rozumienie innych w ich różnorodności, rozpoznawanie własnych emocji i emocji innych, z samoświadomością i umiejętnością ich regulowania.
Empatia i współpracaĆwiczenie empatii, prowadzenia dialogu, rozwiązywania konfliktów i współpracy, szanowanie innych i praw człowieka, a także promowanie takiego podejścia, akceptowanie i docenianie różnorodności osób i grup społecznych, ich wiedzy, tożsamości, kultur i potencjału, bez jakichkolwiek uprzedzeń.
Odpowiedzialność i wspólnotowośćDziałanie w pojedynkę i zbiorowo z zachowaniem autonomii, odpowiedzialności, elastyczności, odporności i determinacji, podejmowanie decyzji w oparciu o etyczne, demokratyczne, integracyjne, zrównoważone i solidarne zasady.
Źródło: Elaborated on the basis of Common Core for Teaching Fundamentals (Base Nacional Comum Curricular – BNCC), Ministry of Education, Brazil and CANETTIERI, Marina Kurotusch; PARANAHYBA, Jordana de Castro Balduino; SANTOS, Soraya Vieira. Socioemotional abilities: from BNCC to classrooms. Educ. Form.,Fortaleza, v. 6, n. 2, e4406, 2021.
Available at: https://revistas.uece.br/index.php/redufor/article/view/4406

Znaczenie społeczno-emocjonalnej części programu nauczania

Według międzynarodowych badań dobrostan dzieci jest ważną siłą napędową w procesie uczenia się[2]. Wyniki ankiety sugerują, że poprawa umiejętności społecznych i emocjonalnych może być sposobem na pomoc uczniom w lepszych relacjach społecznych w szkole i odwrotnie. Dzieci są w stanie uczyć się z większym powodzeniem, gdy środowisko w klasie jest zbliżone do środowiska domowego. Co więcej, umiejętności społeczno-emocjonalne są nie tylko ważne dla jednostki w budowaniu dobrych relacji, ale są również kluczowe w budowaniu społeczności, obywatelstwa, harmonii społecznej i integracji. Oznacza to, że zapewnienie dzieciom środowiska społeczno-emocjonalnego pomaga stymulować wzrost we wszystkich aspektach ich rozwoju.

Zdjęcie szkolne z Brazylii

Badacze HTT w Brazylii trafili na taką szkołę. Jedna z badanych instytucji edukacyjnych maluje obraz przestrzeni inkluzywnej, miejsca wypełnionego radością, entuzjazmem, ułatwiającego odkrywanie i budowanie wiedzy. Misja szkoły brzmi następująco: „tworzenie bardziej ludzkiego świata, opartego na współpracy, wzajemnej pomocy, solidarności i sprawiedliwości, składającego się z krytycznie myślących ludzi. Nasze dzieci uczą się nie tylko zapamiętywania pojęcia i zasady, uczą się także samodzielnego myślenia”. Wyniki badań HTT dowodzą, że zintegrowane podejście do edukacji przynosi korzyści całemu szkolnemu mikrokosmosowi. W tej jednostce edukacyjnej wszystkie grupy (dzieci, nauczyciele i rodzice) wysoko oceniają szkołę jako społeczność i środowisko fizyczne.

Społeczność szkolna jako wielka rodzina

Rodzice dzieci uczęszczających do badanej szkoły postrzegają społeczność szkolną jako wielką rodzinę. Słuchają siebie nawzajem i próbują wspólnie rozwiązywać problemy. Zarówno uczniowie, jak i nauczyciele cieszą się troskliwą, harmonijną i pełną szacunku relacją. Uczniowie czują się bezpieczni i otoczeni opieką. Jedno z dzieci powiedziało: „Szkoła to miejsce, w którym można się uczyć, być szczęśliwym i poznawać nowych przyjaciół. Możesz zobaczyć tak wiele rzeczy, nowy świat, prawdę i dobre rzeczy, a także to, kim jesteś”.  Wreszcie, jeden z nauczycieli wyraził bardzo emocjonalny stosunek do swojego miejsca pracy: „Szkoła jest moją drugą rodziną. To moje ciepło i mój dom. Spędzam tu większość czasu. Wracam do domu, by jeść, spać i uczyć się. Nazywam moich uczniów moimi dziećmi i moją rodziną”.

Jednak wiele innych szkół w Brazylii i na całym świecie nadal potrzebuje wsparcia, a także wytycznych, współpracy i pomocy, aby przekształcić zasady BNCC w działające programy. HTT ze swoją misją szerzenia idei holistycznej edukacji poprzez wykorzystanie przedmiotu interdyscyplinarnego jest zdeterminowane, aby wspierać tworzenie nowych środowisk edukacyjnych, w których wszystkie dzieci mogą się rozwijać. Jesteśmy głęboko przekonani, że wszelkie kroki w kierunku zwiększenia szczęścia i dobrego samopoczucia uczniów są krokami naprzód w kierunku ostatecznego celu, jakim jest zbudowanie szczęśliwszego i bardziej opiekuńczego społeczeństwa.